Voorzitter,
Een van de fundamentele vragen die wij raadsleden onszelf en elkaar altijd moeten stellen is wat voor stad we willen zijn? In essentie willen we allemaal hetzelfde. Iedereen in Zaanstad nu en in de toekomst moet in een prettige en gezonde leefomgeving kunnen wonen, werken, ontspannen, opgroeien en zichzelf kunnen en mogen ontplooien. Om tot die ideale stad te komen, heb je visie, beleid, uitvoering en bovenal financiële middelen nodig. Dan kom ik daar waarvoor we hier zijn: de Voorjaarsnota. Allereerst dank hiervoor. De financiële situatie die geschetst wordt, is allesbehalve rooskleurig te noemen. Komt dat als een verrassing? Nee, dat komt het niet. Hogere energie- en grondstofprijzen, personeelstekorten in combinatie met een sterk gestegen vraag door de heropening van de economie na de COVID pandemie et voilà, de inflatie loopt enorm op. Dat voelen we allemaal in onze portemonnee en dat geldt uiteraard ook voor de portemonnee van de gemeente. We zien het terugkomen in de grote hoeveelheid actualisaties als gevolg van autonome prijsstijgingen.
Normaal gesproken staan wij niet te trappelen om beslissingen voor ons uit te schuiven. Op tal van beleidsterreinen is dat door met name de landelijke overheid de afgelopen decennia te vaak gedaan en vanwege dat kop-in-het-zand beleid zitten wij nu met de gebakken peren. Denk aan de enorme wooncrisis, de vluchtelingencrisis en natuurlijk de klimaatcrisis. Dat het college toch heeft gekozen om de totstandbrenging van een sluitend meerjaren beeld nog even vooruit te schuiven is in onze ogen een spannende, maar wellicht begrijpelijke keuze. Omdat er nog veel onduidelijkheid bestaat omtrent de structurele hogere bijdrage vanuit het Gemeentefonds en omdat de meicirculaire hierover naar verwachting meer duidelijkheid zal verschaffen. Het opstellen van denklijnen waarlangs we tot een sluitende begroting kunnen komen is ook nieuw. We waarderen deze poging, we gaan ook heel graag op een later moment met het college het gesprek hierover aan, maar waarschuwen wel dat we dit niet moeten zien als de Heilige Graal. Er zitten een paar interessante denklijnen tussen, andere hebben een grotendeels open deur karakter.
Terugkomend op de stad die we willen zijn. Een prettige en gezonde leefomgeving betekent voor GroenLinks een groene omgeving, met schone lucht en geen lawaaioverlast. We zijn dan ook blij dat voor de vergroening van de stad en het versterken van de biodiversiteit wordt gewerkt aan een investeringsprogramma voor de komende jaren. We zien de effecten met eigen ogen van het nieuwe maaibeleid, we zien dat het college blijft werken aan het realiseren van betaalbare woningen conform afspraak en dankzij onze motie gaan we pleiten voor een toetsbare geluidsnorm van vliegtuiglawaai. Een prettige en gezonde leefomgeving bereik je niet als je niet anders naar mobiliteit gaat kijken. Het is geen geheim dat GroenLinks een groot voorstander is van minder eigen autogebruik. Maar dat kan alleen als er voldoende optimale alternatieven zijn. We kijken dan ook in spanning uit naar de parkeernota, maar vooral ook naar het Actieplan Fiets. We moeten vol inzetten en blijven lobbyen voor die HOV ZaanIJ verbinding. Dat deze in de laatste BO MIRT vooruit is geschoven, baart ons zorgen.
Voorzitter, in onze ideale stad leven we met elkaar samen, zoeken we de verbinding, helpen we elkaar en heeft iedereen gelijke kansen. We staan niet meer tegenover elkaar, maar naast elkaar. Maatschappelijke voorzieningen als buurthuizen, sociale wijkteams, de Bieb, culturele instellingen, en sportverenigingen zijn cruciaal. Daarom is het goed dat we als gemeente hier de focus op houden en deze instellingen blijven ondersteunen daar waar nodig.
Als we het hebben over die stad die we willen zijn, dan hebben we het over de toekomst. Die toekomst schetst een angstaanjagend beeld. De aarde warmt nog sneller op dan we eerder verwachtten en de lucht die we in ademen, het water dat we drinken, de aarde die we bewerken, het voedsel dat we eten staan op het spel door onze huidige consumptiegerichte levensstijlen. Het is dan ook goed dat Zaanstad na een aangenomen motie de klimaatcrisis heeft uitgeroepen. We moeten harder werken aan een klimaatneutrale stad in uiterlijk 2040 en een circulaire stad in 2050. Zoals Loesje dat altijd zo mooi kan verwoorden: We mogen onze kop niet in het zand steken. Doen we dat wel, dan hebben we straks onze bek vol water.
Tot zover.
Natascha Stroo
Wnd fractievoorzitter GroenLinks